ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ‘ସୁନାବେଶ’: ଜାଣନ୍ତୁ ୧୪୬୦ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ପରମ୍ପରାର ଇତିହାସ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ
ପୁରୀ: ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଅନେକ ନୀତିକାନ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଠାକୁର ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ‘ସୁନାବେଶ’ ବା ‘ରାଜାଧିରାଜ ବେଶ’ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ବେଶରେ ତିନି ଠାକୁର ବିପୁଳ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
✨ ବର୍ଷକୁ ୫ ଥର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ସୁନାବେଶ
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ଷକୁ ମୋଟ ୫ ଥର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସୁନାବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ଜାନୁଆରୀ)
- ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ମାର୍ଚ୍ଚ)
- ବାହୁଡ଼ା ଏକାଦଶୀ (ଜୁଲାଇ – ରଥ ଉପରେ)
- ଦଶହରା (ଅକ୍ଟୋବର)
- କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ନଭେମ୍ବର)
ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ବାହୁଡ଼ା ଏକାଦଶୀ ଦିନ ସିଂହଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ରଥ ଉପରେ ସୁନାବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ୪ଟି ବେଶ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରେ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଓ ବାମ ହାତରେ ରୌପ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ଶୋଭାପାଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ହଳ ଏବଂ ଗଦାରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ।
📜 କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏହି ପରମ୍ପରା?
ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାରୁ ଜଣାପଡେ ଯେ, ୧୪୬୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଗଜପତି ମହାରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଏହି ସୁନାବେଶ ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ବିଜୟ କରିବା ପରେ ଗଜପତି ରାଜା ୧୬ଟି ହାତୀ (କିମ୍ବା ଶଗଡ଼) ରେ ବିପୁଳ ହୀରା, ସୁନା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଲୁଟି ଆଣିଥିଲେ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ‘ତଢ଼ାଉ କରଣ’ ସେବାୟତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ରାଜା ଏହି ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ଏହି ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏଣୁ ଏହି ବେଶକୁ ‘ବଡ଼ ତଢ଼ାଉ ବେଶ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
💎 ଅଳଙ୍କାରର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଶେଷତ୍ୱ
ଏହି ବିପୁଳ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ‘ଭିତର ଭଣ୍ଡାରଘର’ରେ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଏ। ରଥ ଉପରକୁ ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଆସିବା ସମୟରେ ସଶସ୍ତ୍ର ପୋଲିସ ବାହିନୀ ଏବଂ ୨୫ ଜଣ ଭଣ୍ଡାର ସେବାୟତ ଏହାକୁ ଏସକର୍ଟ କରି ଆଣିଥାନ୍ତି।
ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବେଶରେ ୧୩୮ ପ୍ରକାରର ଡିଜାଇନ୍ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୨୦୮ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ସୁନା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୦-୩୦ ପ୍ରକାରର ଅଳଙ୍କାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏଥିରେ ଶ୍ରୀପୟର, ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ, ମୟୂର ଚନ୍ଦ୍ରିକା, ରାହୁରେଖା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମାଳି (ଯଥା: ପଦ୍ମ, ସେବତୀ, ଚମ୍ପା, କଦମ୍ବ) ସାମିଲ ରହିଛି। ବିଶେଷ କରି ଦେବଦେବୀଙ୍କ ତୃତୀୟ ନେତ୍ରକୁ ଦର୍ଶାଉଥିବା ‘ଶ୍ରୀଚିତା’ରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ହୀରା ଏବଂ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ୍ନା (Emerald) ଖଚିତ କରାଯାଇଛି।
