ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜି ହେରୋଇନ୍କୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଚିକିତ୍ସା ଇତିହାସର ଏକ ସମୟରେ ଏହାକୁ କାଶର ଔଷଧ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା। ବିଶେଷକରି ଯକ୍ଷ୍ମା (TB) ଓ ନିମୋନିଆରେ ହେଉଥିବା ତୀବ୍ର କାଶକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଡାକ୍ତରମାନେ ଏହା ଦେଉଥିଲେ।
୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ TB ଓ ନିମୋନିଆ ଭଳି ରୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାରାତ୍ମକ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଆଜିର ଭଳି ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲା। ଲଗାତାର କାଶ ଯୋଗୁଁ ରୋଗୀଙ୍କ ନିଦ ଓ ବିଶ୍ରାମ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲା।
କାହିଁକି ହେରୋଇନ୍କୁ କାଶ ଔଷଧ ଭାବେ ଦିଆଯାଉଥିଲା?
ସେତେବେଳେ କୋଡିନ୍ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ କାଶ ଔଷଧ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତର କାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ସବୁବେଳେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉନଥିଲା। ହେରୋଇନ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଡାଇଆସେଟିଲମର୍ଫିନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ କାଶକୁ ଦମନ କରୁଥିବାରୁ ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଏକ ଉପଯୋଗୀ ଔଷଧ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
ବେୟର୍ ଆଣିଥିଲା ‘ହେରୋଇନ୍’
୧୮୭୪ରେ ଇଂଲଣ୍ଡର ରସାୟନବିଦ୍ ଚାର୍ଲସ୍ ରୋମ୍ଲି ରାଇଟ୍ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ୧୮୯୮ରେ ବେୟର୍ର ରସାୟନବିଦ୍ ହେନ୍ରିକ୍ ଡ୍ରେଜର୍ ଏହାକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବେ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ।
ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ମର୍ଫିନ୍ର ତୁଳନାରେ ଏକ ‘ସୁରକ୍ଷିତ’ ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଇଥିଲା। କାଶ ଔଷଧ ଭାବେ ଏହା ଟାବଲେଟ୍, ଲଜେଞ୍ଜ୍, ଏଲିକ୍ସିର୍ ଓ ସିରପ୍ ଭଳି ରୂପରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିଲା।
ତା’ପରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା ବଡ଼ ସମସ୍ୟା
ହେରୋଇନ୍ର ନିୟମିତ ବ୍ୟବହାର ପରେ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଓ ନିଶା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା। ୧୯୦୨ ସୁଦ୍ଧା ଏଭଳି ଘଟଣାକୁ ‘ହେରୋଇନିଜମ୍’ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଉଥିଲା।
ଏହାର ନିଶାଦାୟକ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଚିକିତ୍ସା ଜଗତରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିବା ପରେ ହେରୋଇନ୍ର ଚିକିତ୍ସାଗତ ବ୍ୟବହାର ଧୀରେଧୀରେ ବନ୍ଦ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ବେୟର୍ ୧୯୧୩ରେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ବନ୍ଦ କରିଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଆଜି ହେରୋଇନ୍ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ନିଶାଦାୟକ ପଦାର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ଚିକିତ୍ସା ଇତିହାସରେ ଏକ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଗୁରୁତର କାଶର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଔଷଧ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା—ଯାହା ପରେ ଏହାର ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ବିପଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।
