ଚୀନ୍ର ‘କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବଡ଼ ସଫଳତା: ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ମ୍ୟାଗନେଟ୍ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ବେଇଜିଙ୍ଗ, ୨୮୲୭: ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ଶକ୍ତିର ସନ୍ଧାନ ମଧ୍ୟରେ ଚୀନ୍ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ଦେଶର ଚର୍ଚ୍ଚିତ ‘ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ସନ୍’ (କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ମ୍ୟାଗନେଟ୍ (Superconducting Fusion Magnet) ନିର୍ମାଣ କରିବା ସହ ଏହାର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ କରିଛି। ୫୮୨ ଟନ୍ ଓଜନବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ମ୍ୟାଗନେଟ୍ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିନା କାର୍ବନ ନିର୍ଗମନରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିଛି।
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ: କିପରି କାମ କରେ ଏହି ‘କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ’?
ଏହି ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ସନ୍ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଫ୍ୟୁଜନ୍ ରିଆକ୍ଟର, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ। ଏଥିରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି:
- ଆକାର ଓ ଓଜନ: ଏହି ନୂତନ ମ୍ୟାଗନେଟ୍ଟି ୨୧ ମିଟର ଲମ୍ବ, ୧୨ ମିଟର ଓସାର ଏବଂ ‘D’ ଆକୃତିବିଶିଷ୍ଟ। ଏହାର ମୋଟ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୫୮୨ ଟନ୍।
- ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ରିଆକ୍ଟର ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୦ କୋଟି ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ତାପମାତ୍ରା ବିଶିଷ୍ଟ ଅତି-ଉତ୍ତପ୍ତ ପ୍ଲାଜମାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଧରି ରଖିବା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏହି ମ୍ୟାଗନେଟ୍ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ।
- ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ସୋଲେନଏଡ୍ କୋଇଲ୍: ମ୍ୟାଗନେଟ୍ ସହ ଏକ ବିଶେଷ ‘Central Solenoid Coil’ ର ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ଏବଂ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଚାଲୁରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
- ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ: ଚୀନ୍ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଦେଶୀ କୌଶଳ ଓ ସମ୍ବଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।
ଚୀନ୍ର ଭବିଷ୍ୟତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ
ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ରଣୀ ଦେଶ ଭାବେ ନିଜକୁ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି:
| ସମୟସୀମା / ରୋଡ୍ମାପ୍ | ଲକ୍ଷ୍ୟ |
| ପୂର୍ବ ଅଭିଜ୍ଞତା (EAST Reactor) | ୧୦ କୋଟି ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ ୧୦୬୬ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ଲାଜମା ବଜାୟ ରଖି ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି। |
| ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା | ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ରିଆକ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା। |
| ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା | ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିବା। |
| ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ | ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ‘ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଡେମୋନ୍ଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ପାୱାର ଷ୍ଟେସନ୍’ ନିର୍ମାଣ। |
ବାକି ରହିଛି ଅନେକ ଆହ୍ୱାନ
ଏହି ସଫଳତା ସତ୍ତ୍ୱେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶନ୍କୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ଅନେକ ପରୀକ୍ଷଣ ବାକି ଅଛି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରିଆକ୍ଟରର ସ୍ଥାୟୀ ନିର୍ମାଣ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ସକ୍ରିୟ ରଖିବା ଏବଂ ରିଆକ୍ଟର ଚଲାଇବା ପାଇଁ ଯେତିକି ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ (Net Energy Gain) କରିବା ଏବେ ବି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇରହିଛି।
