ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି: ବିକ୍ଷୋଭ, ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ନାଗରିକ ଅଧିକାର ଉପରେ ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୮୲୭: ସାମ୍ବିଧାନିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଧିକାର ଏବଂ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ନାମରେ ପୋଲିସର ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଣି କରିଛନ୍ତି। କକରୋଚ ଜନତା ପାର୍ଟି (CJP) ର ବିକ୍ଷୋଭ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକାଧିକ ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CJI) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ନାଗରିକଙ୍କ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିସହିତ, ପୋଲିସ ବଳର ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ବେଆଇନ ପ୍ରୟୋଗ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଥିବାରୁ ଏହାର ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବିକ୍ଷୋଭ ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା: ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭିମୁଖ୍ୟ

ଶୁଣାଣି କାଳରେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସମ୍ବିଧାନ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦ କରିବାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ଦେଇଛି। ତେବେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନଗୁଡ଼ିକରେ କିଛି ଅଣନିମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଅସାମାଜିକ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରବେଶ କରି ପରିବେଶ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ପୋଲିସ ପକ୍ଷରୁ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହି ହିଂସାତ୍ମକ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାୟ ୨୫୦ ଜଣ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଆହାତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେବେ ଛାତ୍ର, ପୋଲିସ କିମ୍ବା ବାହାର ଆସାମାଜିକ ତତ୍ତ୍ୱ—ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରକୃତରେ କିଏ ହିଂସା ପାଇଁ ଦାୟୀ, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ବୋଲି ଅଦାଲତ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି।

ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଉପରେ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଗୁରୁତର ଅଭିଯୋଗ

ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବରିଷ୍ଠ ଓକିଲ ଗୋପାଳ ଶଙ୍କରନାରାୟଣନ, ଶାଦାନ ଫରାସତ ଏବଂ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣ ପୋଲିସର ନିଷ୍ଠୁରତା ଓ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଉଲ୍ଲଂଘନ ସମ୍ପର୍କରେ କୋର୍ଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କେତେକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ତଥ୍ୟ ରଖିଥିଲେ:

• ମାରାତ୍ମକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର: ବିକ୍ଷୋଭକାରୀଙ୍କୁ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ଦେବା ପାଇଁ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍, ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ ଶକ୍ ଗନ୍, ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ବାଟନ ଏବଂ କଣ୍ଟା ଲଗା ଲାଠି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।
• ସାଧା ପୋଷାକ ଓ ନାମଫଳକର ଅଭାବ: ସାଧା ପୋଷାକରେ ଥିବା କର୍ମଚାରୀମାନେ ଲାଠିଚାଳନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ବର୍ଦ୍ଧିଧାରୀ ପୋଲିସ ନିଜର ନାମଫଳକ (Name Plate) ଲଗାଇ ନଥିଲେ।
• ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଦୁରୁପଯୋଗ: ଫେସିଆଲ ରେକଗନିସନ ସିଷ୍ଟମ (FRS) ଜରିଆରେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ହଇରାଣ ହରକତ କରାଯାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି।
• ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହିଂସାର ଚିତ୍ର:
  • ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ବାଜି ଜଣେ ୧୯ ବର୍ଷୀୟ ଯୁବକ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ହରାଇଛନ୍ତି।
  • ଜଣେ ଗୁରୁତର ଆହାତ ଯୁବତୀ ଏବେ ବି ICU ରେ ଚିକିତ୍ସିତ।
  • ବିହାରରେ ଏକେ-୪୭ (AK-47) ବ୍ୟବହାରର ମାମଲା ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇରେ ଜଣେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ (Drug) କେସରେ ଫସାଇବାର ଧମକ ଭିଡିଓ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
  • ଦିଲ୍ଲୀରେ ମହିଳା ବିକ୍ଷୋଭକାରୀଙ୍କୁ ଚାପୁଡ଼ା ମାରିବା ସହ ସାମ୍ବାଦିକ, ଓକିଲଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଯୁବତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଶୋଭନୀୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
• ଜୁନେଦ ମଲିକ ମାମଲା: ସାଂସଦ ମନୋଜ ଝାଙ୍କ ଆବେଦନ ଜରିଆରେ ବରିଷ୍ଠ ଓକିଲ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣ, ଜୁନେଦ ମଲିକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲାକୁ କୋର୍ଟଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର କରିଥିଲେ।

ପୋଲିସ ପ୍ରୋଟୋକଲର ସମୀକ୍ଷା ଓ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଅନୀତା ଠାକୁର ମାମଲାରେ ପୂର୍ବରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ବଦଳୁଥିବା ସମୟ ଓ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପୋଲିସର ପ୍ରୋଟୋକଲକୁ ପୁନର୍ବାର ଯାଞ୍ଚ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଅତ୍ୟଧିକ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତଦନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍।

ତଦନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ନାମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଥିବା ବେଳେ, ସଲିସିଟର ଜେନେରାଲ ତୁଷାର ମେହେଟ୍ଟା କହିଛନ୍ତି ଯେ ତଦନ୍ତର ରୂପରେଖ CJI ନିଜେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ।

ଏହି ଆଦେଶ ପରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଓ ନାଗରିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଏକ ନୂତନ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରପେକ୍ଷ ଓ କଡ଼ା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।