ରାଜ୍ୟସଭାରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ୨୦୨୬ ପାରିତ: ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଅବମାନନା କଲେ ହେବ ଜେଲ୍
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୯ ଜୁଲାଇ: ବିରୋଧୀ ଦଳଙ୍କ କକ୍ଷତ୍ୟାଗ (ୱାକ୍ଆଉଟ୍) ମଧ୍ୟରେ ବୁଧବାର ରାଜ୍ୟସଭାରେ ‘ଜାତୀୟ ଗୌରବ ଅବମାନନା ନିରୋଧ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬’ (Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Bill, 2026) ପାରିତ ହୋଇଛି। ସାଧାରଣରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ବିଲ୍’ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଏହି ବିଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (National Song) ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଅସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଏହାର ଗାନରେ ବାଧାସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଏକ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ। ଉଚ୍ଚସଦନରେ ପାରିତ ହେବା ପରେ ଏବେ ଏହାକୁ ଆଗାମୀ ବିଚାର ପାଇଁ ଲୋକସଭାକୁ ପଠାଯିବ।
ଲୋକସଭାରେ ପାରିତ ହେବା ପରେ ବିଲ୍ଟି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମ୍ମତି ପାଇଁ ପଠାଯିବ ଏବଂ ତା’ପରେ ଏହା ଆଇନରେ ପରିଣତ ହେବ।
ବିଲ୍ର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାବଧାନ ଓ ଦଣ୍ଡବିଧାନ
ଏହାପୂର୍ବରୁ ‘ଜାତୀୟ ଗୌରବ ଅବମାନନା ନିରୋଧ ଆଇନ’ କେବଳ ଜାତୀୟ ପତାକା, ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (National Anthem – ଜନ ଗଣ ମନ) ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେଉଥିଲା। ମାତ୍ର ଏହି ନୂତନ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (National Song) ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ।
ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାବଧାନସମୂହ:
- ଦଣ୍ଡବିଧାନ: ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ର ଗାନକୁ ଅସମ୍ମାନ କଲେ କିମ୍ବା ବାଧା ପହଞ୍ଚାଇଲେ ସର୍ବାଧିକ ୩ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ, ଜରିମାନା କିମ୍ବା ଉଭୟ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
- ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ୬ଟି ସ୍ତବକ: ବିଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ସମସ୍ତ ୬ଟି ସ୍ତବକ (Stanzas) ଗାନ କରାଯିବ।
- ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନିୟମ: ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଜାତୀୟ ସ୍ତୋତ୍ର ବୋଲାଯିବା ସମୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପ୍ରଥମେ ବୋଲାଯିବ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାବଧାନ୍ (Standing in Attention) ମୁଦ୍ରାରେ ଛିଡ଼ାହୋଇ ଗାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ବିଲ୍ର ସଂସଦୀୟ ଯାତ୍ରା
୨୦୨୫: ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ର ୧୫୦ତମ ଜୟନ୍ତୀ
ଶୀତକାଳୀନ ଅଧିବେଶନ, ୨୦୨୫
ସଂସଦର ୨୦୨୫ ଶୀତକାଳୀନ ଅଧିବେଶନରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ସଙ୍ଗୀତର ୧୫୦ତମ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ ଅବସରରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।
୨୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬: ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଲ୍ ଆଗତ
୨୪ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୬
କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାଇ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ‘ଜାତୀୟ ଗୌରବ ଅବମାନନା ନିରୋଧ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬’ ଆଗତ କରିଥିଲେ।
୨୯ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬: ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପାରିତ
୨୯ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୬
ବିରୋଧୀଙ୍କ କକ୍ଷତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଲ୍ଟି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ପାରିତ ହୋଇଛି।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ସମାଲୋଚନା ଓ ଆପତ୍ତି
ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିବାରୁ ଏହାର ଗୌରବ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଆଇନ ଜରୁରୀ ବୋଲି ସରକାର ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ କଡ଼ା ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଓ ବିରୋଧୀ ନେତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଧାନସଭା ଓ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସ୍ମିତା, ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
ସିପିଆଇ(ଏମ୍) [CPI(M)] ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଜନ୍ ବ୍ରିଟାସ୍ ଏହି ବିଲ୍ର ପୁନର୍ବିଚାର ପାଇଁ ଦାବି କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସଂଶୋଧନ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୯ (ବାକ୍ ଓ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା), ଧାରା ୨୧ (ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା) ଏବଂ ଧାରା ୨୫ (ଧର୍ମାଚରଣର ସ୍ୱାଧୀନତା) ସହ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି।
