ଉତ୍କଳ ଆଲୁମିନାକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଛି ଅସନ୍ତୋଷ; ଜମି, ଘର, ପାଣି, ଚାକିରି ଓ ପୁନର୍ବାସକୁ ନେଇ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ

କଳାହାଣ୍ଡି: ପାହାଡ଼ କଳାହାଣ୍ଡିର, ମାଟି କଳାହାଣ୍ଡିର, ପାହାଡ଼ ତଳେ ଥିବା ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର। ହେଲେ ଏହି ସମ୍ପଦରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ କେତେ ଲାଭ ପାଉଛନ୍ତି? ଖଣି ଓ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆସିବା ପରେ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ କେତେ ବଦଳିଛି? ନା ବିକାଶର ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି ସେହି ଲୋକେ, ଯେଉଁମାନେ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ଏହି ମାଟି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଆସିଛନ୍ତି? ବାଫଲିମାଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ଜୋର ଧରିଛି।

ଉତ୍କଳ ଆଲୁମିନା ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ କଳାହାଣ୍ଡି ପାର୍ଶ୍ୱର କେତେକ ଗ୍ରାମରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ, ବିସ୍ଥାପନ, କ୍ଷତିପୂରଣ, ଚାକିରି, ପୁନର୍ବାସ ଓ ପରିବେଶକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି। ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆସିବା ପରେ ଅନେକ ପରିବାରଙ୍କ ଜମି ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି।

ଜମି ଏଠାକାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଭୂଖଣ୍ଡ ନୁହେଁ। ଏହା ଘର, ଚାଷ, ଜୀବିକା ଓ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ିର ସ୍ମୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ଜମି ହରାଇଥିବା ପରିବାରକୁ କେବଳ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଦେଲେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ଷତି ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।

ବିସ୍ଫୋରଣକୁ ନେଇ ପ୍ରତିବାଦ

୨୦୨୫ ମସିହାରେ ବାଫଲିମାଳି ଖଣିର କଳାହାଣ୍ଡି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିସ୍ଫୋରଣକୁ ବିରୋଧ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଗଡ଼, ଦୁର୍ମୁଶି ଓ କନରପାସ ଗ୍ରାମବାସୀ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିବା ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କ୍ଷତିପୂରଣ, ପୁନର୍ବାସ, ଘର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ଚାକିରି ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦାବି ଉଠାଯାଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା।

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଆହୁରି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି—ଯଦି ଖଣିର ପ୍ରଭାବ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରୁ ମିଳୁଥିବା ବିକାଶର ଲାଭରେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଗ କେତେ?

ଚାକିରି ନେଇ ଯୁବକଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ

ଖଣି ଓ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାକିରିକୁ ନେଇ ଆଶା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଯୁକ୍ତି ବଢ଼ିବ, ପରିବାରର ଆୟ ବଢ଼ିବ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ମଜବୁତ ହେବ ବୋଲି ଆଶା ରହିଥିଲା। ହେଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ, ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ମିଳିନାହିଁ।

ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ଓ ଜମି ହରାଇଥିବା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତିରେ କେତେ ପ୍ରାଥମିକତା ମିଳିଛି, ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବା ଦାବି ହେଉଛି। କେତେ ଜଣ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକ ସ୍ଥାୟୀ ଚାକିରି ପାଇଛନ୍ତି, କେତେ ଜଣ ଠିକା ନିଯୁକ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ପରିବାରର କେତେ ଜଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିଛି—ଏହି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ବାସ୍ତବ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବ।

ପାଣି ଓ ପରିବେଶକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ

ପରିବେଶକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ଖଣି ଖନନ ଓ ବିସ୍ଫୋରଣର ପ୍ରଭାବ ପରିବେଶ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ନେଇ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପାଣିର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପାନୀୟ ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ତେବେ ଏହି ଅଭିଯୋଗର ବୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଭାବିତ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ପାଣି ନମୁନା ପରୀକ୍ଷା ସହ ପରିବେଶ ନିରୀକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଗଲେ ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବ।

ପୁନର୍ବାସ ଓ ମୌଳିକ ସୁବିଧା କେତେ?

ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ପୁନର୍ବାସ। ବିସ୍ଥାପିତ ଓ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ପରିବାରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ପୁନର୍ବାସ ସୁବିଧା ମିଳିଛି କି? ନୂଆ ବାସସ୍ଥାନରେ ପାଣି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ରାସ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ କି? ଏହାର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର।

ବିକାଶର ନାଁରେ ଶିଳ୍ପ ଆସିବାକୁ ବିରୋଧ କରିବା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶିଳ୍ପ ଆସିବ, ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ, ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବ—ଏହା ବିକାଶର ଏକ ଦିଗ। କିନ୍ତୁ ସେହି ବିକାଶରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର, ଜୀବିକା ଓ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଏବେ ଉତ୍ତର ଚାହୁଁଛି କଳାହାଣ୍ଡି

କେତେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ହୋଇଛି? କେତେ ପରିବାର ପ୍ରଭାବିତ? କେତେ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ମିଳିଛି? କେତେ ପରିବାରର ପୁନର୍ବାସ ହୋଇଛି? କେତେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକ ଚାକିରି ପାଇଛନ୍ତି? ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳର ପାଣିର ଗୁଣବତ୍ତା କ’ଣ? ପରିବେଶ ନିରୀକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ କ’ଣ କହୁଛି? ସାମାଜିକ ବିକାଶ ଓ ସିଏସ୍‌ଆର୍‌ ଅଧୀନରେ କେତେ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି?

ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଦସ୍ତାବିଜଭିତ୍ତିକ ଉତ୍ତର ସାର୍ବଜନୀନ ହେଲେ ହିଁ ବିକାଶର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିପାରିବ।

ପାହାଡ଼ କଳାହାଣ୍ଡିର—ତେବେ ସେହି ପାହାଡ଼ର ସମ୍ପଦରୁ କଳାହାଣ୍ଡିର ଲୋକ କେତେ ଲାଭ ପାଉଛନ୍ତି? ଏହା କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଗାଁର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ବିକାଶ, ଅଧିକାର, ପରିବେଶ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରଶ୍ନ।